DWA-A 117'ye Göre Geciktirme Hacmi Hesabı — Adım Adım

Hesabın Mantığı

Geciktirme hacmi, gelen akış ile izin verilen çıkış (kısma) debisi arasındaki farkın zaman içinde birikmesidir. DWA-A 117’nin temel kuralı: hacim, tek bir yağış süresiyle değil, bir dizi yağış süresi taranarak hesaplanır ve en büyük sonuç tasarıma esas alınır.

Girdiler

Girdi	Sembol	Tipik Kaynak
Bağlı geçirimsiz alan	A_u (ha)	Parsel planı × akış katsayıları
Yağış istatistiği	r(D,T) (l/s·ha)	İDF eğrileri / KOSTRA benzeri veri
Tekrarlama periyodu	T (yıl)	Koruma hedefi (tipik 5–30 yıl)
Kısma debisi	Q_dr (l/s)	Mansap kapasitesi veya izin verilen özgül debi
Risk/iklim katsayısı	f_z (–)	DWA-A 117 tabloları + iklim payı

Hesap Adımları

1. Etkin alanı belirle: A_u = Σ (alan × akış katsayısı)
2. Yağış süresi seti seç: D = 5, 10, 15, 20, 30, 45, 60, 90, 120, 180 dk…
3. Her D için gelen hacmi hesapla: V_gelen(D) = r(D,T) × A_u × D
4. Her D için çıkan hacmi düş: V_çıkan(D) = Q_dr × D
5. Gerekli hacim: V(D) = [V_gelen(D) − V_çıkan(D)] × f_z
6. Tasarım hacmi: V_tasarım = max{V(D)} — en büyük değeri veren süre “kritik süre”dir.

Örnek Tarama Tablosu (Temsili)

A_u = 2,0 ha; T = 10 yıl; Q_dr = 40 l/s; f_z = 1,2 için:

D (dk)	r(D,10) (l/s·ha)	V_gelen (m³)	V_çıkan (m³)	V(D) (m³)
10	230	276	24	302
20	165	396	48	418
30	130	468	72	475
60	85	612	144	562 → kontrol*
120	50	720	288	518

* Uzun sürelerde tablo değerleri yerel İDF eğrisine göre değişir; örnekte kritik süre 60 dk civarındadır. Tarama, hacmin azalmaya başladığı süreye kadar genişletilmelidir.

Tasarım Sonrası Kontroller

• Taşma güvenliği: T üstü olaylar için acil savak ve güvenli taşma güzergâhı
• Boşalma süresi: Deponun ardışık yağışlara hazır olması için tipik hedef ≤ 24 saat
• Çökelti yönetimi: Taban eğimi, yıkama sistemi, bakım erişimi
• Kısma elemanı: Vorteks regülatör / orifis seçimi ve karakteristik eğrisinin hacim hesabına yansıtılması